“Nền tảng an toàn” của sự gắn bó hỗ trợ một đứa trẻ ngày càng di chuyển ra ngoài và khám phá thế giới, điều mà Margaret Mahler* gọi là “sự tách biệt – cá nhân”.[1] Một đứa trẻ được đáp ứng các nhu cầu cơ bản về an toàn, không bị đe dọa, hòa hợp và chăm sóc có thể bắt đầu dần dần di chuyển ra ngoài để khám phá thế giới.
Điều này bắt đầu từ những cách rất nhỏ giống như một em bé nhìn ra thế giới và thu hút bằng đôi mắt của chúng. Theo thời gian, điều này có thể dẫn đến các mốc phát triển như bò, đi, nói, tự làm mọi việc, có thể rời khỏi nhà trong một khoảng thời gian và cuối cùng chuyển sang tuổi trưởng thành.
Margaret Schönberger Mahler (1897–1985) là một bác sĩ tâm thần người Mỹ gốc Áo-Hung, nhà phân tâm học và bác sĩ nhi khoa. Bà là người tiên phong trong lĩnh vực nghiên cứu trẻ sơ sinh và trẻ nhỏ. Trên cơ sở các nghiên cứu thực nghiệm, bà đã phát triển một mô hình phát triển có ảnh hưởng đặc biệt trong phân tâm học và lý thuyết quan hệ đối tượng. Mahler đã phát triển lý thuyết tách biệt-cá nhân hóa về sự phát triển của trẻ em.
Cơ chế sinh học của chúng ta được kết nối với cả sự gắn bó và sự tách biệt-cá nhân. Sự phát triển của trẻ được đánh dấu bằng sự phân cực giữa gắn bó và tách biệt-cá nhân, giữa mối quan hệ duy trì sự sống với người chăm sóc và ý thức ngày càng độc lập, tự chủ về Bản Thân. Mọi việc đều có hai mặt của nó. Khi hoạt động hỗ tương, cả hai đều hỗ trợ cho Bản Ngã đang phát triển.
Quá trình gắn bó xuất hiện từ các cơ chế bẩm sinh hỗ trợ kết nối của trẻ với người chăm sóc chúng. Hệ thống thần kinh của một đứa trẻ dựa vào sự điều hoà từ những người chăm sóc chúng để thiết lập mạng lưới thần kinh tạo ra khả năng trải nghiệm sự an toàn và khả năng phục hồi. Khi sự điều hòa giữa các cá nhân được cung cấp, tự điều chỉnh phát triển. Điều này cho phép trẻ em có cơ sở an toàn để dần dần bước ra thế giới với cảm giác tin tưởng và tự tin hơn.
Mặt khác, quá trình tách biệt-cá nhân xuất hiện từ các cơ chế bẩm sinh hỗ trợ trẻ ngày càng độc lập với những người chăm sóc chúng. Sự mở rộng năng lượng của một đứa trẻ thúc đẩy sự tương tác với thế giới bên ngoài và hỗ trợ chúng tự chủ hơn trong các mối quan hệ. Khi trẻ lớn lên, quá trình chia tách cá nhân hỗ trợ chúng tham gia vào các mối quan hệ mà chúng không xem người khác như đối tượng để đáp ứng nhu cầu của mình mà có thể tương tác với người khác thông qua kết nối, sự thân mật và tình yêu đích thực hơn.
Cả sự gắn bó và sự tách biệt-cá nhân đều phục vụ để thiết lập một mô hình cho cảm giác an toàn về Bản Thân và một kế hoạch chi tiết cho các mối quan hệ lành mạnh của người trưởng thành. Khi trẻ lớn lên trong một môi trường ban đầu, nơi các nhu cầu phát triển của chúng về cả sự gắn bó và sự tách biệt-cá nhân đều được hỗ trợ, thì sự kết nối với người khác và với Bản Thân sẽ củng cố lẫn nhau. Nói cách khác, mối quan hệ gắn bó càng an toàn, đứa trẻ càng phát triển khả năng cảm thấy không bị đe dọa trong quyền tự chủ của mình; và cảm giác tự chủ của trẻ càng an toàn thì trẻ càng phát triển khả năng tạo ra và duy trì các mối quan hệ an toàn.
Trải nghiệm về cảm giác an toàn về Bản Thân, dựa trên sự gắn bó lành mạnh và sự tách biệt-cá nhân, dẫn đến khả năng chịu đựng một loạt các trạng thái bên trong, bao gồm cả những cảm giác đau khổ đi kèm với những thách thức về môi trường. Nó cũng dẫn đến khả năng nắm giữ đồng thời cả khía cạnh khó chịu và vui vẻ của trải nghiệm cuộc sống. Điều này phản ánh khả năng tâm sinh lý gia tăng, hay còn gọi là khả năng phục hồi.
Ý thức hiện thân của người trưởng thành là một thuật ngữ dùng để chỉ những người trưởng thành trải nghiệm bản thân không chỉ về mặt thể chất khi trưởng thành mà còn về mặt tâm lý và cảm xúc. Họ là hiện thân của sự tách biệt-cá nhân theo nghĩa là họ trải nghiệm bản thân ít phụ thuộc vào người khác hơn vì ý thức về giá trị bản thân. Bằng cách làm như vậy, họ có khả năng lớn hơn cho các mối quan hệ đích thực. Các hành vi của họ không được thúc đẩy từ các chiến lược thích nghi sinh tồn mà xuất phát từ mối liên hệ với nhu cầu, cảm xúc đích thực cũng như ý thức về quyền tự quyết và khả năng tự kích hoạt của họ. Hiện thân trong ý thức của người trưởng thành cung cấp một nền tảng an toàn để cảm thấy được kết nối với Bản Thân và những người khác mà không có xung đột giữa hai bên.
Khi trẻ lớn lên giai đoạn sớm đầu đời trong một môi trường mà nhu cầu phát triển về gắn bó và tách biệt-cá nhân không được nuôi dưỡng, điều đó sẽ tạo ra xung đột nội tại giữa nhu cầu kết nối với Bản Thân và với người khác. Nói cách khác, mối quan hệ gắn bó càng kém an toàn, đứa trẻ càng ít có khả năng cảm thấy an toàn trong quyền tự chủ của mình; và cảm giác tự chủ của trẻ càng kém an toàn thì chúng càng có ít khả năng tạo ra và duy trì các mối quan hệ an toàn.
Trải nghiệm về cảm giác không an toàn hoặc vô tổ chức về Bản Thân, được xây dựng dựa trên sự gián đoạn trong sự gắn bó hoặc tách biệt-cá nhân, dẫn đến các vấn đề về tự điều chỉnh, ảnh hưởng đến lòng khoan dung và sự tham gia vào xã hội. Nó cũng dẫn đến việc không thể nắm giữ đồng thời cả hai khía cạnh khó chịu và thú vị của trải nghiệm cuộc sống. Điều này phản ánh khả năng tâm sinh lý bị suy giảm, hay theo truyền thống được gọi là bệnh học tâm thần.
Cả khi còn nhỏ và khi trưởng thành, mọi người thường gặp khó khăn trong việc duy trì kết nối với chính mình trong khi có mối quan hệ với người khác. Chúng ta có thể sử dụng chiến lược bỏ mặc bản thân để chăm sóc người khác, điều này có thể khiến chúng ta cảm thấy áp lực và không trung thực trong các mối quan hệ của mình. Ngược lại, chúng ta có thể sử dụng chiến lược tách khỏi người khác để chăm sóc bản thân, điều này có thể khiến chúng ta cảm thấy cô đơn và không thỏa mãn.
Chúng ta cân nhắc về sự cân bằng 50-50, mô tả quá trình liên tục đàm phán về mối liên hệ của chúng ta với Bản Thân và những người khác trên thế giới. Nó tạo ra nhịp điệu gắn kết giữa thế giới bên trong và bên ngoài của chúng ta: cách chúng ta trở nên an toàn hơn với bản thân và an toàn hơn trong các mối quan hệ.
Suy ngẫm về sự cân bằng 50-50 cho phép chúng ta duy trì ý thức trưởng thành của mình trong khi tương tác với những người khác vì nó cung cấp nguồn thông tin liên tục về các phản ứng bên trong của chúng ta trong mối quan hệ với thế giới.
Ghi chú:
Ghi chú:
- Mahler, M. S., Pine, F., & Bergman, A. (2000). The psychological birth of the human infant: Symbiosis and individuation. Basic Books.
- Chapter 2, The Practical Guide for Healing Developmental Trauma: Using the NeuroAffective Relational Model to Address Adverse Childhood Experiences and Resolve Complex Trauma, Laurence Heller Brad J. Kammer, 2022
